|
» |
ایران در
شرق با افغانستان و پاکستان؛ در شمال شرقی با ترکمنستان، در
بخش میانی شمال با دریای خزر، در شمال غربی با جمهوری
آذربایجان و ارمنستان؛ در غرب با ترکیه و عراق؛ و سرانجام در
جنوب با آبهای خلیج فارس و دریای عمان همسایهاست. |
|
|
|
|
» |
از دید
طبیعی ایران از شمال به رود اترک، دریای خزر و رود ارس، از
خاور به کوههای هندوکش و کوههای باختری دره سند، از باختر به
دامنههای باختری کوههای زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از
جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است. بیش از نیمی از
ایران کویری و نیمه کویری است. حدود یک سوم ایران نیز کوهستانی
است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای خزر و جلگهٔ
خوزستان) نیز از جلگههای حاصلخیز تشکیل شدهاست. بلندترین کوه
ایران نیز دماوند (۵۶۷۱ متر) میباشد. از دید جغرافیایی،
غربیترین شهر ایران کلیساکندی؛ شرقیترین شهر جالق؛
شمالیترین شهر پارس آباد؛ و جنوبیترین شهر چابهار است. |
|
|
|
|
» |
بر اساس
قانون بخش بندی کشوری (مصوب ۱۲۸۶ شمسی) ایران به ۴ ایالت
«آذربایجان»، «خراسان»، «فارس»، و «کرمان و بلوچستان» تقسیم شد
و هر ایالت به چند ولایت حاکمنشین و هر ولایت به چند
نایبالحکومهنشین تقسیم شد. این
تقسیمات تا سال ۱۳۱۶ با دگرگونیهای کوچکی به همین گونه ماند.
در سال ۱۳۱۶ خورشیدی با تصویب قانون جدید تقسیمات
کشوری، ایران به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم شد. به مرور زمان
با ایجاد استانهای جدید، تعداد استانهای ایران افزایش یافت.
برای مدتهای مدیدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران همچنان
دارای ۲۴ استان بود. در سال ۱۳۷۲ استان اردبیل از استان
آذربایجان شرقی جدا شد. همچنین استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان
تهران جدا شد و استان قزوین در سال ۱۳۷۳ از استان زنجان جدا و
به استان تهران پیوست و در سال ۱۳۷۶ به استان قزوین مبدل شد.
در سال ۱۳۸۳، استان خراسان به سه استان: خراسان جنوبی،
خراسان شمالی و خراسان رضوی تقسیم شد. به این ترتیب اکنون
ایران از ۳۰ استان تشکیل شدهاست. پایتخت کنونی ایران تهران
میباشد که بر اساس طرح آمایش سرزمین که در سال ۱۳۸۸ توسط مجمع
تشخیص مصلحت نظام تصویب شد، پایتخت ایران باید تا ۱۶ سال
دیگر(۱۴۰۴ هجری شمسی) از تهران به مکانی دیگر انتقال یابد. |
|
|
|
|
» |
ایران
از لحاظ آب و هوایی یکی از منحصر به فردترین کشورهاست. اختلاف
دمای هوا در زمستان میان گرمترین و سردترین نقطه گاهی به بیش
از ۵۰ درجهٔ سانتی گراد میرسد. به طور کلی ایران در منطقهای
قرار گرفتهاست که از دید بارندگی در سطح نیمه خشک و خشک قرار
میگیرد. آب و هوای ایران متأثر از
چندین سامانه میباشد: |
|
|
۱- سامانه پرفشار سیبریایی که با ریزش به عرضهای جنوبی در
نوار شمالی بارش باران و برف و کاهش دما و در سایر نقاط فقط
کاهش دما را به همراه دارد.
۲-سامانه بارانزای مدیترانهای که از سمت غرب وارد ایران
میشود و موجب ریزش باران یا برف در بسیاری از نقاط غربی و
میانی و شرق ایران میشود.
۳-سیستم کم فشار جنوبی که در نوار جنوب و جنوب غرب موجب رگبار
باران میشود. |
|
|
|
|
» |
میزان بارندگی در ایران بسیار متغیر است. در شمال به بیش از
۲۱۱۳ میلیمتر (رشت، ۱۳۸۳) نیز میرسد.در نواحی کویری بارش
عمدتاً بسیار کم و در حدود ۱۵ میلیمتر است. بارش نواحی شمال
غرب و غرب، دامنههای جنوبی البرز و شمال شرق تا حدودی قابل
توجه (حدود ۵۰۰ میلیمتر) میباشد. در سایر نقاط میزان بارش از
۲۰۰ میلیمتر بیشتر نمیشود. اختلاف دمای هوا در ایران در نقاط مختلف زیاد است. در حالی که
در فصل زمستان دمای شهرکرد در شب به ۳۰- درجه هم میرسد، مردم
اهواز هوای تابستانی (۲۵ درجه) را تجربه میکنند. هوای سواحل
شمالی در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان معتدل میباشد.
نواحی شمال غرب و غرب تابستانهای معتدل و زمستانهای سرد و
نواحی جنوبی تابستانهایی شدیداً گرم و زمستانهایی معتدل
دارند. |
|
|
|